Taxonomie

De biologische systematiek van de zebravink (Taeniopygia guttata castanotis)

Natuurvrienden worden in determineringsboeken en andere werken betreffende onze fauna en flora altijd weer geconfronteerd met wetenschappelijke soortnamen. Dikwijls worden twee, zelfs drie vreemde woorden gebruikt voor het aanduiden van een dier- of plantensoort. Soms nemen auteurs ook genoegen met het vermelden van slechts één naam zodat de lezer meermaals in problemen komt. De latijns en griekse namen berusten op de wetenschap der "Taxonomie", de in de dier- en plantkunde internationaal gebruikte biologische systhamtiek, die hier bijvoorbeeld voor de zebravinken nader verklaard wordt.

Vaktermen
Taxonomie: biologische systematiek, de wetenschap die zich bezig houdt met de hierarchische indeling en de naamgeving (nomenclatuur) van planten en dieren, en verder met de verwantschappen die tussen levende wezens volgens hun evolutie bestaan.
Taxonoom: wetenschapper die de levende wezens classificeert ("taxeert")
Categorie: plaats in de hierarchie der biologische systemen, bv. geslacht (genus), soort (species) ...
Taxon: een systematische eenheid van een verzameling individuen bv. de orde Carnivora ("vleeseters"), de familie Felidae ("katachtigen") of de geslacht felis ("kat") enz.; (meervoud: Taxa).

Biologische systematiek

De systhematische, taxonomische indeling van het "dierenrijk" (Regnum) in de verschillende categorieën begint met de "Stammen":
    Uit de oude "stam" (Phylum) van de chordadieren (Chordata) bv. de onderstam van de "gewervelde dieren" (Vertebrata) zijn de "klassen" van de vissen, amfibieŽn, reptielen, vogels en zoogdieren ontstaan. Alle gevederden worden in een klasse (Classis) samengebracht terwijl men alle tegenwoordige (rezenten) en uitgestorven vogelsoorten tot een gemeenschappelijke oervorm herleidt die hunnerzijds tot de kleine tweebenige sauriërs terug gaan. De Solnhofener oervogel (Archaeopteryx) geeft ons ongeveer een voorstelling daarvan, hoe de voorouders van de vogels (Aves) er zouden kunnen uitgezien hebben. Verdere oorspronkelijke vormen –- vermoedelijk zelfs schakels, verbindende elementen (missing links) – tussen de vogels en hun voorouders, werden einde van de twintigste eeuw in China ontdekt.


Taxon Nederl.Taxon wetensch. Zebravink NederlandsZebravink wetensch.Voorbeelden van
andere Dieren
RijkRegnum DierenAnimalia(Bacteriën, Schimmels, Planten)
OnderrijkSub-Regnum
StamPhylum ChordadierenChordata Sponzen, geleedpotigen, weekdieren, stekelhuidigen, eencellige, plat-, rond- en ringwormen
OnderstamSub-Phylum Gewervelde dierenVertebrata Manteldieren (Tunicata), schedellozen (Acrania)
KlasseClassis VogelsAves Kwallen, spinachtigen, duizendpoten, insecten, beenvissen, kreeftachtigen, zoogdieren
OnderklasseSub-Classis Recente vogelsNeornithes Kreeften, Pterygota (moderne vluchtinsekten), squamata, buideldieren, hogere zoogdieren
OrdeOrdo Musachtige *Passeriformes Scorpioenen, tweevleugeligen, vliesvleugeligen, karperachtigen, papegaaiachtigen, handvleugeligen, primaten
OnderordeSub-Ordo ZangvogelsPasseres muggen, krokodillen, hagedissen, bijeneters, vliegende honden, vleermuizen, apen, muizachtigen
FamilieFamilia PrachtvinkenEstrildidae plooivleugelwespen, bijen, witvis (voorn), hagedissen, kaketoes, vliegenvangers, echte mezen, Carduelidae (goudvinken enz.), gorsen, hoefijzerneuzen, muizen
OnderfamilieSub-Familia papierwespen, pythonslangen, dwergvalken, amazone papegaaien, lori's
GeslachtGenus ZebravinkenTaeniopygia Poecile-mezen, amadinen, grasparkieten, parkieten, platstaartparkieten
SoortSpecies ZebravinkT. guttata glanskop, matkop, spitsstaart amandine, masker amadine, grasparkiet
OndersoortSub-Species Timor-zebravinkT. guttata guttata Australische zebravink:
Taeniopygia guttata castanotis

* Vele taxonomen noemen de orde Passeriformes "zangvogels"!

Literatuur:
Bezzel, Einhard (1977): Ornithologie. Ulmer, Stuttgart.
Wolters, H. E. (1983): Die Vögel Europas im System der Vögel. Biotropic-Verlag, Baden-Baden.


deutsch  English  nederlandse © 01.11.1998 nach oben Biologie